Historia szkoły - Lata 1930-1939
www.historia-szkoly.malochwiej.pl
aaaaaaaaaaaaaaa
Strona szkoły  |   Poleć stronę znajomemu   |   Kontakt   |  Zjazd szkolny 2014  |  Książka...   |   Stronę odwiedziło: 87245 gości   |   Gości online:  1
brak obrazka

Lata 1930-1939

Rok szkolny 1930/31 rozpoczęło 112 uczniów. Kadra nauczycielska pozostała bez zmian. Nauczyciel, a zarazem kierujący szkołą Pan Czesław Kiljan był przewodniczącym komisji wyborczej w odbywających się 23 listopada wyborach do Sejmu i Senatu. 20 grudnia w szkole odbyła się konferencja rejonowa gminy i miasta Krasnystaw. Lekcję pokazową prowadziła Pani Helena Lewicka, natomiast Pan Czesław Kiljan był jej zastępcą. Lekcja „Ilustracja choinki” odbyła się łącznie w oddziałach II i III.
Rok szkolny 1931/32 rozpoczął się pod znakiem szalejącego na całym świecie kryzysu gospodarczego. Liczba bezrobotnych stale się powiększała. Na terenie całego kraju podejmowano akcje pomocy bezrobotnym. W szkole również prowadzono akcje tego typu w postaci zebrań, podczas których urządzano zbiórkę dla bezrobotnych. Również szkolnictwo znalazło się w ciężkim położeniu, z powodu zmniejszenia się dochodów skarbu państwa i zarządzonej wskutek tego kompresji budżetowej – przeprowadzono redukcję etatów nauczycielskich, powiększono liczbę godzin dla nauczyciela, którego pensum wynosiło teraz 30 godzin tygodniowo, mniejsze zaś oddziały połączono tak, że na jednego nauczyciela przypadało ok. 60 dzieci. W szkole w składzie kadry nauczycielskiej nie zaszły żadne zmiany.



Od lipca 1932 roku zaczęto wdrażać tzw. "jędrzejewiczowską reformę szkolnictwa", której nazwa pochodzi od nazwiska ówczesnego Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Pana Janusza Jędrzejewicza. Reforma utrzymała strukturę szkół powszechnych, które w dalszym ciągu mogły funkcjonować jako szkoły I stopnia (4 klasy), II stopnia (6 klas) lub III stopnia (7 klas), a uzależnione to było głównie od położenia terytorialnego szkoły, a tym samym liczby uczniów. W przypadku szkoły I stopnia uczniowie realizowali 7-letni obowiązek szkolny w ten sposób, że klasy I i II były jednoroczne, klasa III była powtarzana dwa lata, natomiast klasę IV powtarzano trzy razy, co w sumie dawało 7 lat nauki (7 oddziałów). W rzeczywistości nie wszystkie szkoły I stopnia realizowały pełny ciąg 7-oddziałowy, a spowodowane to było brakiem odpowiednich warunków lokalowych i brakiem odpowiedniej ilości nauczycieli, których w związku z kryzysem, nie zatrudniano ze względów oszczędnościowych. W szkole II stopnia czyli 6-klasowej, uczniowie powtarzali dwa razy tylko 6 klasę, co też w sumie dawało 7 lat obowiązkowej nauki, ponieważ 7-letni obowiązek szkolny został na mocy reformy utrzymany z roku 1919. Szkoła III-stopnia realizowała pełny program, uczniowie w każdej klasie (od I do VII) uczyli się po jednym roku. Wstęp do gimnazjum, mieli uczniowie szkół III stopnia (ewentualnie II stopnia) realizujący pełny program nauczania. Uczniowie, którzy nie zamierzali kontynuować dalszej nauki musieli ukończyć pełne siedem klas (lub oddziałów) szkoły powszechnej (I, II lub III stopnia), a następnie mieli możliwość ukończenia kursów kwalifikacyjnych przygotowujących ich bezpośrednio do zawodu. Uczniowie, którzy chcieli się dalej kształcić, mogli podjąć naukę w gimnazjum już po ukończeniu sześciu klas szkoły powszechnej (II lub III stopnia). Nasza szkoła w dalszym ciągu była 2-klasową (posiadała 2 izby lekcyjne) szkołą I stopnia z V oddziałami, co oznaczało, że uczniowie pozostałe 2 oddziały musieli realizować w szkołach wyżej zorganizowanych (II stopnia). W szkołach dwu-klasowych dopuszczano zatrudnienie jednego lub dwóch nauczycieli. Jeżeli zachodziła potrzeba łączenia oddziałów, wówczas łączono je tak, że razem uczyły się oddziały I i II oraz III i IV, przy czym oddziały wyższe uczyły się rano, niższe zaś po południu. Były lata, kiedy zajęcia odbywały się tylko w okresie jesienno-zimowym.
Przed rozpoczęciem roku szkolnego 1932/1933, z dniem 1 sierpnia 1932 roku, dotychczasowy kierownik szkoły Pan Czesław Kiljan został na własną prośbę przeniesiony do 7-klasowej szkoły powszechnej na Zakręciu, natomiast Pani Helena Lewicka, również na własną prośbę, została przeniesiona do Piask Szlacheckich. Na miejsce Czesława Kiljana został mianowany dotychczas pełniący obowiązki kierownika szkoły w Kraśniczynie Pan Jan Bednawski, zaś obowiązki nauczycielki po Helenie Lewickiej objęła Pani Marja Buczkówna, przeniesiona na własną prośbę ze Stężycy. Następującego wpisu dokonał nowy kierownik szkoły Jan Bednawski: „Obowiązki kierownika objąłem z dniem 25 sierpnia 1932 r., w którym to dniu przyjąłem protokolarnie majątek szkolny od Pana Czesława Kiljana. W sprzęty szkolne jest szkoła dostatecznie zaopatrzona, jedynie kilka ławek wymaga remontu, natomiast mało posiada pomocy naukowych”.
W bieżącym roku szkolnym wykonano remont dachu na budynku szkolnym i gospodarczym, oraz wykonano 2 mostki prowadzące przez szosę. 9 listopada odbyło się uroczyste sadzenie drzewek dostarczonych przez sejmik powiatowy w ilości 200 sztuk. W sadzeniu brało udział 20 uczniów. Drzewka wysadzono na odcinku od torów kolejowych przy drodze Krasnystaw-Zamość na długości 2 km w stronę Małochwieja. 11 listopada bardzo uroczyście uczczono 14 rocznicę odzyskania niepodległości. W czasie ferii zimowych w szkole organizowana była opieka nad młodzieżą szkolną, która zbierała się 2-3 razy w tygodniu. Podczas tych spotkań czytano „Płomyk” i „Płomyczek”, książki z biblioteki szkolnej, zorganizowano 2 wycieczki na tory ślizgawkowe i saneczkowe. Uczniowie IV i V oddziału sporządzali własnoręcznie narty. 22 stycznia w budynku Mleczarni odegrano „Jasełka”, a z dochodu tego występu zakupiono do szkoły piaskownicę oraz zaprenumerowano czasopisma „Płomyk” i „Płomyczek”. Do szkoły uczęszczało 137 uczniów.
Z dniem 1 października roku szkolnego 1933/34 założona została w szkole męska i żeńska gromada zuchów. W październiku również rozpoczęło swoją działalność koło LOPP (Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej), do którego zapisało się 20 chłopców ze starszych oddziałów. W dalszym ciągu działała, utworzona w poprzednim roku sekcja modelarska samolotów. W rocznicę odzyskania niepodległości zorganizowano w szkole uroczyste obchody, na które składały się przemówienia, deklamacje, pieśni patriotyczne, obrazki sceniczne. Za dochód z tej uroczystości zakupiono książki, prenumeratę „Płomyka” i „Płomyczka” oraz chorągiew szkolną. 17 maja uczniowie oddziałów III, IV i V wyjechali na wycieczkę krajoznawczą do Zamościa. Podróż odbyła się na furmankach. Młodzież zwiedziła zwierzyniec, katedrę, celę Łukasińskiego, park miejski i podziemia. Podczas przerwy wakacyjnej przeprowadzono remont budynku i sprzętu szkolnego. Wymieniono część spróchniałych podwalin oraz wyremontowano 20 ławek. W dniu 6 lipca przez obwód szkoły przejeżdżał prezydent Ignacy Mościcki. W myśl zarządzenia Inspektora szkolnego, kierownik szkoły miał obowiązek zorganizowania uroczystości powitalnej, co nie doszło jednak do skutku z powodu ulewnego deszczu.
Rok szkolny 1934/35 rozpoczął się 20 sierpnia nabożeństwem w kościele w Krasnymstawie. W dniu 8 listopada w ogrodzie szkolnym posadzono 8 sztuk drzewek owocowych otrzymanych ze szkoły rolniczej. Drzewka posadziły dzieci z klas IV i V. Z dniem 15 listopada w szkole rozpoczęły się kursy wieczorowe dla dorosłych. Lekcje odbywały się 2 razy w tygodniu w ilości 3 godzin. Na zajęcia uczęszczało ok. 30 osób. 19 marca w szkole obchodzono uroczyście imieniny Marszałka Józefa Piłsudskiego. Uroczystość szkolna odbyła się o 9.00 rano, a powtórzono ją w godzinach wieczornych w sali Spółdzielni Mleczarskiej dla miejscowej ludności. 23 marca została uchwalona Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, w związku z tym odbyła się pogadanka dla dzieci, w celu wyjaśnienia znaczenia tego faktu dla Polski. W dniu 12 maja 1935 roku o godz. 20.45 zmarł Marszałek Polski Józef Piłsudski. Tak opisuje w kronice szkoły tę sytuację ówczesny kierownik Pan Jan Bednawski: „Wieść ta spadła jak grom i okryła ciężką żałobą cały naród. Do szkoły dotarła wieść dopiero rano dnia 13 V, lecz wychowawcy nie dali jej wiary. Dopiero o godz. 11.45 wieść została sprawdzoną. Lekcje zostały natychmiast przerwane. Na szkole zawisła flaga państwowa, okryta szarfą żałobną. W dniu 14 V okryto żałobą portrety Marszałka, dzieci również okryły żałobną wstążką rękawy. W dniu 18 V tj. w dniu pogrzebu i złożenia zwłok Wodza na Wawelu wzięła młodzież szkolna udział w nabożeństwie i uroczystości żałobnej, które odbyły się w Krasnymstawie”. W dniu 25 maja 1935 r. uczniowie oddziałów III, IV i V, wzięli udział w wycieczce do Zamościa. Podróż odbyła się furmankami, a koszt wycieczki na jednego ucznia wynosił 65 groszy. 2 czerwca staraniem miejscowego komitetu, w skład którego weszli kierownik szkoły, nauczycielka Pani Marja Buczek, wójt gminy, sołtys i inni, odbyła się uroczysta akademia żałobna w sali Spółdzielni Mleczarskiej ku czci ś.p. Marszałka Józefa Piłsudskiego. Uroczystość zakończenia tego roku szkolnego ze względu na żałobę narodową nie miała w swoim programie przedstawienia, rozpoczęła się natomiast nabożeństwem w kaplicy w Tuligłowach, po czym wychowawcy klas rozdali swoim uczniom świadectwa. Poniżej fotografia przedstawiająca uczniów klasy IV i V z kierownikiem szkoły Panem Janem Bednawskim i Panią Marią Stołecką.



W czasie przerwy wakacyjnej przed rozpoczęciem roku szkolnego 1935/36 został przeprowadzony remont wszystkich pieców grzewczych w budynku szkolnym. Nauka w bieżącym roku zorganizowana została według wariantu „B”, o 58 godzinach lekcji tygodniowo, a więc o 6 godzin mniej, ponieważ religię prowadzili nauczyciele etatowi. 31 października w szkole została założona Szkolna Kasa Oszczędności oparta o PKO. Zapisało się ogółem 40 członków z oddziałów III, IV i V. Kasą opiekował się kierownik szkoły. Wzorem lat ubiegłych odbyła się uroczysta akademia w rocznicę odzyskania niepodległości. Od grudnia nauczyciele rozpoczęli pracę pozaszkolną na terenie wsi. Powstał kurs robót kobiecych prowadzony przez Panią Marię Buczkówną oraz zebrania dla dorosłych obojga płci, na których odbywały się pogadanki ogólnokształcące. Zebrania prowadzone były przez kierownika szkoły. W lutym i marcu odbyły się uroczystości związane z imieninami prezydenta Mościckiego i Marszałka Józefa Piłsudskiego. 23 lutego zostały szkole przyznane 2 godziny nadliczbowe religii, które objęła Pani Marja Buczkówna. Rok szkolny zakończył się 20 czerwca, rano młodzież uczestniczyła w nabożeństwie w kościele parafialnym w Surhowie a wieczorem w sali Domu Mleczarskiego odbyła się uroczystość zakończenia roku.
W roku szkolnym 1936/37 w szkole został wprowadzony w życie nowy program nauki dla szkół I-stopnia. W dniu 11 października, obecni na konferencji rodzicielskiej rodzice, postanowili zwrócić się z prośbą do władz szkolnych o przyznanie 3 etatu nauczycielskiego, a tym samym zwiększenie stopnia organizacji, ze względu na to, że znaczna liczba dzieci realizując obowiązek szkolny, zmuszona była uczęszczać do szkół wyżej zorganizowanych, zdaniem rodziców zbyt odległych. Było to uciążliwe zarówno dla dzieci jak i rodziców. Podpisaną prośbę wysłali do dozoru szkolnego. 1 grudnia szkole została przyznana skrzynka narzędzi do zajęć praktycznych. Była to niezwykle dobra wiadomość, gdyż szkoła właściwie własnych narzędzi wówczas nie posiadała, a na zajęciach korzystano z narzędzi będących własnością nauczycieli. W przerwie wakacyjnej przeprowadzono remont budynku gospodarczego.
Z dniem 31 sierpnia 1937 roku dotychczasowy kierownik szkoły Pan Jan Bednawski został przeniesiony na stanowisko nauczyciela Szkoły Powszechnej nr 2 w Krasnymstawie. Na jego miejsce został powołany pełniący dotychczas obowiązki kierownika szkoły w Chełmcu (gmina Czajki) Pan Stefan Golibroda. Rok szkolny 1937/38 zwyczajem lat ubiegłych rozpoczął się mszą św. w Surhowie. Naukę zorganizowano przy 58 godzinach wg wariantu „B” o 2 etatach nauczycielskich, tj. Pana Stefana Golibrody i Pani Marii Stołeckiej. W związku z zarządzeniem inspektora zamojskiego z dnia 23 września, szkole przydzielono 4 godziny nadliczbowe, w związku z czym zorganizowano naukę klas II, III i IV wg wariantu „C” a w kl. I wg wariantu „A”, godziny nadliczbowe z nauki religii objął z dniem 22 października ks. Józef Bulak. W październiku i listopadzie nabyto do szkoły z sum dozorowych: 2 piłki do siatkówki, termometr zaokienny, tablicę szkolną, stojak do map, szafkę do kancelarii na przybory uczniów. Doklejono 3 mapy ścienne, oprawiono 10 książek z biblioteki oraz kupiono podręczniki szkolne dla biednych dzieci. W listopadzie pokryto gontem 1/4 powierzchni dachu na budynku szkolnym mieszczącym klasy oraz mieszkanie dla kierownika. W styczniu dokończono remont budynku gospodarczego, w czasie ferii wyremontowano piece w klasie nr 1 oraz mieszkaniu kierownika. Od 21 kwietnia nauka została zorganizowana dla jednego nauczyciela, ze względu na urlop macierzyński Pani Marii Stołeckiej.
W roku szkolnym 1938/39 do nauki przystąpiło 106 uczniów. W klasach I i III wychowawcą był Pan Stefan Golibroda a w klasach II i IV Pani Maria Stołecka. Zgodnie z preliminarzem na obecny rok szkolny zaplanowano zakup książek do biblioteki szkolnej w ilości 31 tomów, natomiast ze składek uchwalonych przez rodziców oraz wpływów z przedstawień zakupiono 2 egzemplarze „Płomyka”, 1 egzemplarz „Płomyczka”, zaopatrzono dzieci w atrament, nabyto 18 sztuk obrazów Skoczylasa do elementarza Falskiego oraz 36 sztuk obrazów religijnych. Od 9 marca do końca roku, w związku z urlopem zdrowotnym Pani Marii Stołeckiej naukę zorganizował Pan Stefan Golibroda we własnym zakresie. W związku z tym klasa I i II miały naukę wspólną, każda wg swojego programu, natomiast klasy III i IV uczyły się co drugi dzień. Od 1 kwietnia szkolny obwód zamojski został podzielony na 3 oddzielne obwody, w związku z czym w Krasnymstawie miał siedzibę obwód krasnostawski. Od 8 maja obowiązki nauczycielki w zastępstwie urlopowanej Pani Marii Stołeckiej objęła Pani Maria Sokołowska. W maju kierownik szkoły nabył lampowy aparat radiowy, na kupno którego otrzymał fundusze z nadwyżki Spółdzielni Spożywców „Pomoc” w Małochwieju jako dar członków walnego zebrania. Nowo nabyty sprzęt był trafnym zakupem, ponieważ dzieci bardzo chętnie słuchały audycji, a w każdą niedzielę i dni świąteczne mieszkańcy Małochwieja zbierali się w klasie również w celu wysłuchania audycji radiowych. W okresie wakacyjnym od 5 lipca do 15 sierpnia w szkole działał dzieciniec, do którego uczęszczało 45 uczniów.
Rok szkolny 1939/1940, zgodnie z zarządzeniem ówczesnego Ministra Oświaty, rozpoczął się 11 września (fot poniżej). Było to związane z działaniami wojennymi, jakie miały miejsce od 1 września na polskim wybrzeżu.




Wstecz   |   Dalej 

Małochwiej Duży 2013
© Wszelkie prawa zastrzeżone | Autor: Andrzej Jasionowski
Strona należy do domeny malochwiej.pl